Page 112 - Demo

110Pamje nga v%u00ebnia skenike e komedis%u00eb \n%u00ebn regjin%u00eb e reformatorit t%u00eb madh rus t%u00eb teatrit t%u00eb shekullit XX, MejerholdShpjegim termashalegori %u2013 paraqitja e nj%u00eb ose disa temave abstrakte n%u00ebp%u00ebrmjet p%u00ebrdorimit simbolik t%u00eb karakterit, t%u00eb veprimit dhe t%u00eb elementeve t%u00eb tjera t%u00eb dram%u00ebs.monodram%u00eb %u2013 dram%u00eb me nj%u00eb personazh t%u00eb vet%u00ebm.fars%u00eb %u2013 komedi e leht%u00eb, q%u00ebllimi i s%u00eb cil%u00ebs %u00ebsht%u00eb t%u00eb zbavit%u00eb n%u00ebp%u00ebrmjet t%u00eb qeshur%u00ebs.VERIFIKONI NJOHURIT%u00cb Cilat jan%u00eb karakteristikat e l%u00ebvizjes romantike evropiane n%u00eb teat%u00ebr?Si ndikuan idet%u00eb e l%u00ebvizjes Stuhi dhe vrull n%u00eb krijimtarin%u00eb dramaturgjike t%u00eb G%u00ebtes dhe t%u00eb Shilerit?Cil%u00ebt jan%u00eb p%u00ebrfaq%u00ebsuesit e dram%u00ebs romantike n%u00eb Angli?Cili %u00ebsht%u00eb kontributi i Viktor Hygoit n%u00eb dram%u00ebn franceze t%u00eb periudh%u00ebs s%u00eb romantizmit?%u00c7%u2019dini p%u00ebr zhvillimin e teatrit rus n%u00eb fund t%u00eb shekullit XVII dhe mes t%u00eb shekullit XIX?n%u00eb Angli. Me tragjedin%u00eb %u201c%u00c7en%u00e7%u00ebt%u201d, Shelli lart%u00ebson shpirtin ateist kundrejt inkuizicionit fetar, nd%u00ebrsa te %u201cPrometeu i %u00e7liruar%u201d krijon nj%u00eb himn p%u00ebr q%u00ebndrimin stoik t%u00eb njeriut-hero, duke risjell%u00eb mitin q%u00eb bashkon Zeusin me Prometeun. N%u00eb Franc%u00eb, drama romantike p%u00ebrfaq%u00ebsohej nga Viktor Hygo (Victor Hugo), 1802-1885. Hygoi i largohet tradit%u00ebs klasiciste si nga zgjedhja e tem%u00ebs, ashtu edhe nga brendia e figur%u00ebs s%u00eb protagonistit. Pas dram%u00ebs s%u00eb par%u00eb %u201cKromuell%u201d, dol%u00ebn n%u00eb drit%u00eb drama t%u00eb reja t%u00eb tij, t%u00eb cilat synonte t%u00eb realizonte parimet e veta teorike. Ai shkroi pjes%u00ebt teatrale: %u201cMarion de Lorm%u00eb%u201d, %u201cHernani%u201d, %u201cMbreti arg%u00ebtohet%u201d (1832), %u201cMaria Tjudor%u201d (1833), %u201cLukrecia Borxhia%u201d (1833), %u201cRui Blazi%u201d (1833) dhe %u201cBurgrav%u00ebt%u201d (1843). Drama %u201cHernani%u201d trajtonte idealet romantike, personazhet e saj ishin njer%u00ebz t%u00eb thjesht%u00eb q%u00eb ngriheshin kund%u00ebr nj%u00eb sundimtari; brenda saj, kishte shum%u00eb dhun%u00eb dhe vdekje, por edhe humor. P%u00ebr k%u00ebt%u00eb arsye, kjo dram%u00eb shkaktoi nj%u00eb p%u00ebshtjellim shum%u00eb t%u00eb madh dhe dilem%u00ebn n%u00ebse duhej t%u00eb lejohej t%u00eb shfaqej n%u00eb Teatrin Komb%u00ebtar, n%u00eb nj%u00eb koh%u00eb kur Akademia Franceze kishte shpallur me koh%u00eb parimet neoklasike t%u00eb form%u00ebs dramatike. N%u00eb Rusi, n%u00eb shekullit XIX, krahas krijimtaris%u00eb poetike dhe letrare, Aleksand%u00ebr Pushkin (1801-1837), shkroi edhe disa drama, si %u201cBoris Gudunov%u201d, nj%u00eb tragjedi me 23 skena, nj%u00eb kronik%u00eb e p%u00ebrgjakshme historike e par%u00eb me nj%u00eb sy objektiv. Dramat t%u00eb tjera t%u00eb tij jan%u00eb: %u201cMoxarti e Salieri%u201d, %u201cKalor%u00ebsi dor%u00ebshtr%u00ebnguar%u201d, %u201cGosti n%u00eb koh%u00eb murtaje%u201d, %u201cMysafiri i gurt%u00eb%u201d dhe %u201cRusalka%u201d. Nikollaj Vasiljevi%u00e7 Gogol (1809-1852), q%u00eb u konsiderua si babai i let%u00ebrsis%u00eb moderne ruse, zuri nj%u00eb nd%u00ebr vendet e para edhe n%u00eb dramaturgjin%u00eb ruse t%u00eb shekullit XIX, sidomos n%u00eb komedit%u00eb %u201cMartesa%u201d, %u201cKumarxhinjt%u00eb%u201d dhe %u201cRevizori%u201d. Kjo trilogji dramaturgjike, sh%u00ebnoi nj%u00eb kthes%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishme n%u00eb historin%u00eb e teatrit rus. Vlen t%u00eb theksohet se shum%u00eb nga veprat e tij n%u00eb proz%u00eb jan%u00eb dramatizuar me shum%u00eb sukses n%u00eb teat%u00ebr, n%u00eb opera dhe n%u00eb film. Regjisori dhe reformatori i teatrit rus Mejerholdi, e ka cil%u00ebsuar komedin%u00eb e tij t%u00eb jasht%u00ebzakonshme %u201cRevizori%u201d, si nj%u00eb komedi me situata absurde, q%u00eb na zbulon nj%u00eb bot%u00eb t%u00eb t%u00ebr%u00eb t%u00eb korruptuar dhe t%u00eb vet%u00ebmashtruar.E gjith%u00eb krijimtaria artistike e Aleksand%u00ebr Ostrovskit (1823-1886) %u00ebsht%u00eb e lidhur me dramaturgjin%u00eb. Ai la nj%u00eb prodhimtari t%u00eb begat%u00eb krijuese, me 46 pjes%u00eb, ku mund t%u00eb p%u00ebrmendim dramat: %u201cShtr%u00ebngata%u201d, %u201cFajtor pa faj%u201d, %u201cVajza pa prik%u00eb%u201d, %u201cPylli%u201d etj. Kryevepra e tij %u00ebsht%u00eb drama %u201cShtr%u00ebngata%u201d. Shum%u00eb nga veprat e tij kan%u00eb sh%u00ebrbyer si librete t%u00eb fuqishme operash.N%u00eb Angli, krijimet dramatike t%u00eb Xhorxh Bajronit (George Byron), 1788-1824, z%u00ebn%u00eb nj%u00eb vend t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm n%u00eb t%u00eb gjith%u00eb veprimtarin%u00eb e tij letrare. Ai synonte t%u00eb krijonte nj%u00eb dram%u00eb liriko-filozofike, q%u00eb t%u00eb ndikonte jo vet%u00ebm mbi ndjenjat, por edhe mbi arsyen e lexuesit. N%u00eb ciklin e par%u00eb, m%u00eb t%u00eb r%u00ebnd%u00ebsishmin, n%u00eb at%u00eb t%u00eb dramave filozofike, hyjn%u00eb tragjedia %u201cManfredi%u201d, %u201cKaini%u201d dhe %u201cQielli dhe toka%u201d, q%u00eb jan%u00eb %u201cmonodrama lirike%u201d, nj%u00eb lloj i ve%u00e7ant%u00eb veprash dramatike. Heronjt%u00eb e monodramave t%u00eb Bajronit jan%u00eb figura titanike, me personalitet t%u00eb fort%u00eb, rebel, q%u00eb kacafyten me fatin e gjith%u00ebpushtetsh%u00ebm. M%u00eb tej, poeti tjet%u00ebr, Persi Bishi Shelli (Percy Bisshy Shelley), 1792-1822, gjat%u00eb q%u00ebndrimit n%u00eb Itali, shkroi kat%u00ebr vepra dramatike: %u201cEdipi tiran%u201d (1822), %u201cHellas%u201d (1821), %u201c%u00c7en%u00e7%u00ebt%u201d (1819) dhe kryevepr%u00ebn %u201cPrometeu i %u00e7liruar%u201d (1820). %u201cEdipi tiran%u201d %u00ebsht%u00eb nj%u00eb fars%u00eb politike n%u00eb dy akte, q%u00eb n%u00eb form%u00eb alegorie mohon pushtetin autoritar t%u00eb Stjuart%u00ebve